Hólar í Hjaltadal voru að verulegu leyti óplægður akur í fornfræðilegu tilliti áður en Hólarannsóknin hófst árið 2002. Þar sem voru Hólar höfuðstaður Norðurlands um aldir þótti trúlegt að þeir geymdu í jörðu miklar og mikilsverðar upplýsingar um sögu kirkju og þjóðar. Þrátt fyrir að til væru ýtarlegar fornar ritheimildir um Hóla, eða ef til vill þess vegna, hafði einungis verið ráðist í takmarkaðar fornleifa- og sagnfræðilegar rannsóknir á staðnum. Hólarannsóknin, sem byggist á þverfaglegum grunni menningarsögulegra vísindagreina, hefur bætt miklu við fyrri vitneskju um Hóla. Tvinnaðar eru saman ritheimildir og margvíslegar niðurstöður fornleifarannsókna í þeim tilgangi að fá heildstæða mynd af húsakosti og mannlífi til forna.
Stjórnandi rannsóknarinnar er Ragnheiður Traustadóttir fornleifafræðingur og aðjúnkt við Háskólann á Hólum.
